De kracht van voorlezen

Voorlezen aan jonge kinderen heeft duurzame en diepgaande effecten op hun ontwikkeling. Zo toont het PISA-onderzoek (OESO) dat jongeren van 15 jaar aan wie op jonge leeftijd regelmatig werd voorgelezen een hoger niveau van begrijpend-leesvaardigheid hebben ontwikkeld dan jongeren bij wie dat niet gebeurde. Ook op tal van andere aspecten van hun cognitieve en socio-emotionele ontwikkeling blijkt voorlezen een heilzaam effect te hebben:

De band tussen ouders en kind: Als ouders voorlezen aan kinderen, is hun aandacht samen gericht op dezelfde interessante activiteit. De voorlezer maakt tijd voor het kind, en dat waarderen kinderen heel erg. Bovendien is voorlezen gezellig: samen knus in een zetel, dicht tegen elkaar. Voorlezen versterkt de fysieke en socio-emotionele band tussen ouders en kinderen.

Woordenschatontwikkeling: De taal van prentenboeken en voorleesverhalen bevat een rijke woordenschat. Kinderen kunnen zo allerlei nieuwe woorden verwerven. Vaak zorgen de context van het verhaal en de illustraties ervoor dat kinderen toegang krijgen tot de betekenis van die nieuwe woorden. Veel van die woorden behoren tot het register van de geschreven taal, waarmee kinderen op school worden geconfronteerd.

Kennis van de wereld:  Door te luisteren naar verhalen komen kinderen in aanraking met andere werelden, andere tijden, andere karakters, andere beweegredenen dan degene die ze in hun eigen leefwereld tegenkomen. Dat helpt hen om hun kennis van de wereld uit te breiden.

Ontluikende geletterdheid: Via voorlezen komen kinderen allerlei dingen te weten over boeken, teksten en geschreven taal. Peuters en kleuters worden gevoed op het vlakke van hun prille leesontwikkeling: ze leren over de band tussen geschreven en gesproken taal, ze zien de voorlezer het blad omdraaien, ze ontdekken hoe boeken werken, ze ervaren dat een geschreven tekst constant blijft, ze krijgen inzicht in de opbouw van verhalen…. en dat helpt hen allemaal om in het lager onderwijs beter voorbereid aan het leesonderwijs te beginnen.

Leesplezier: Voorlezen voedt bij kinderen het gevoel dat lezen leuk is. Voorlezen kan zo een blijvende positieve associatie bij kinderen teweegbrengen. Die positieve associatie is van het grootste belang: onderzoek toont aan dat kinderen die tussen 10 en 15 jaar regelmatig in hun vrije tijd voor hun plezier lezen, betere schoolresultaten behalen.

Cognitieve ontwikkeling: Veel prentenboeken en voorleesverhalen bevatten passages waarin geteld en geredeneerd wordt. In veel verhalen moeten kinderen bepaalde conclusies trekken of verbanden leggen tussen verschillende stappen in het verhaal. Veel verhalen draaien om de gevolgen van bepaalde acties. Dat geeft kinderen sterke stimulansen om hun denkvermogen te ontwikkelen.

Mondelinge taalvaardigheid: Voorlezen geeft vaak aanleiding tot korte gesprekjes over het verhaal en het boek. Kinderen krijgen zo de kans om te praten over hun gevoelens, verwachtingen en beleving. Ze krijgen in zulke gesprekken ook feedback op de betekenis en begrijpelijkheid van hun uitingen. Zo worden kinderen al doende vlotter en spreekvaardiger.

Hoe vroeger er wordt begonnen met voorlezen aan jonge kinderen en hoe frequenter dat gebeurt, hoe sterker de effecten van voorlezen op de algemene taalvaardigheid en begrijpend-leesvaardigheid van kinderen, zo toont een meta-analyse van Dunst e.a. (2015).

Voorlezen is krachtvoer voor ontwikkeling: niet alleen ouders, maar ook kinderverzorgsters in de kinderopvang, jeugdmonitoren op speelpleinen, begeleiders van vrijetijdsbesteding, grootouders en allen die kinderen omringen doen er goed aan om regelmatig naar een verhaal of prentenboek te grijpen, en daarmee niet te stoppen als het kind in het eerste leerjaar leert lezen. Voorlezen is voor elk kind een voorrecht!

 

Meer lezen?

http://www.oecd.org/education/school/programmeforinternationalstudentassessmentpisa/pisa-letsreadthemastorytheparentfactorineducation.htm#TOC

 

 

 

Advertenties

6 thoughts on “De kracht van voorlezen

  1. Volledig mee eens!
    Voorlezen zou in de basisschool een verplicht vak moeten zijn!
    Je zou mijn leerlingen elke vrijdag het laatste halfuurtje moeten zien zitten…

  2. Pingback: De kracht van voorlezen | David Evenepoel

  3. Beste meneer Van den Branden

    Ik ben Michelle Galarza Gutiérrez, laatstejaarsstudente aan de lerarenopleiding van Odisee Brussel met de vakkencombinatie Nederlands-Engels. Ik volg al sinds september 2016 uw blog en ik heb al interessante blogberichten gezien. Ik wilde al eerder reageren op een van uw blogberichten, maar ik voelde geen persoonlijke band met die berichten. Dit veranderde toen ik uw blogbericht over de kracht van het voorlezen zag.

    Lezen is altijd een belangrijk element geweest in mijn leven. Mijn moeder heeft mij, sinds ik het mij kon herinneren, aangemoedigd om te lezen want “van lezen word je rijker”. Ze vertelde mij altijd waarom lezen zo belangrijk is. Ik vind het sterk dat alles wat zij beweerde effectief werd aangetoond door het PISA-onderzoek.
    Mijn moeder las me heel veel voor als kind en door haar behoor ik tot de groep die het positief effect van het voorlezen heeft gevoeld. Mijn 15-jarige zus had minder geluk dan ik. Door omstandigheden kon mijn moeder haar weinig voorlezen als kind. Zo kon ik op mijn vier jaar al vlot lezen én schrijven terwijl mijn zus pas veel later deze vaardigheden beheerste. Mijn zus heeft moeite met begrijpend lezen en heeft een veel armere woordenschat dan ik. Ze leest ook helemaal niet graag en elk boek dat ze moet lezen voor school is een enorme last. Ook vraagt ze vaker naar de betekenissen van woorden en ziet ze niet in dat ze die soms aan de hand van de context kan verklaren. Bovendien merk ik dat ze minder goed verbanden kan leggen wanneer ik haar help bij het studeren. Door het lezen van verhalen kreeg ik ook interesse voor het lezen van informatieve boeken en zo leerde ik meer en meer over de wereld. Bij mijn zus merk ik wel dat ze minder geïnteresseerd is in bijvoorbeeld cultuur.

    Ik heb het geluk dat mijn moeder veel aandacht vestigde op het lezen. Ik kan me voorstellen dat veel kinderen die kans niet hebben. Daarom is het belangrijk dat, zoals u zegt op het einde van uw blogbericht, mensen die in contact komen met kleine kinderen zoveel mogelijk voorlezen. Ook voor kinderen wiens thuis- en moedertaal geen Nederlands is, is het belangrijk dat er toch op school aandacht wordt besteed aan voorlezen. Zo maken die kinderen ook een kans en wordt de achterstand die ze zouden kunnen oplopen wat weggewerkt.
    Als leraar Nederlands in spe wil ik ook mijn leerlingen het leesplezier bijbrengen. Ik vind ook dat er meer tijd zou moeten worden vrijgemaakt in het secundair onderwijs om gewoon eens samen te lezen of voor te lezen.

    Samen met enkele studenten schreef ik me in een leesgroep à la Jane Davis in. Mijn docente Nederlands las voor en de studenten lazen in stilte mee op hun blad. Ze stopte na enkele alinea’s met lezen en we bespraken wat we van het fragmenten vonden, wat onze gevoelens waren enzovoort. Daarna las ze verder. Zo volgde ik een aantal sessie. Het was zeer leuk en ook ontspannend. Als volwassene merk ik dat ik veel minder tijd maak om te lezen omdat ik andere dingen de prioriteit geef. Op het einde van het academiejaar stelde de docente vast dat de studenten die de sessie niet volgden veel minder scoorden op hun examen verhaalanalyse dan studenten die wél naar de sessies kwamen. Dit toont volgens mij aan dat voorlezen en samen lezen op latere leeftijd ook een voordeel heeft.

    Voorlezen voor elk kind is een voorrecht, sterker nog, het is een basisrecht! Goed begonnen, is half gewonnen!

  4. Beste meneer Van den Branden

    Zoals u beschrijft in uw blogbericht is voorlezen heel belangrijk en ik merk dat dit steeds minder wordt gedaan. Naar het voorlezen voor het slapen gaan of het voorlezen tijdens de middag, keek ik altijd naar uit. Het was een gezellig samen zijn tussen mijn ouders en ik. Door het voorlezen van prentenboeken of kinderboeken leer je meer woorden. Je woordenschat wordt dus uitgebreider. Niet alleen leren kinderen lezen en meer woorden, maar ze leren ook te luisteren en ze mogen/kunnen ook hun fantasie gebruiken. Ik merk dat voorlezen een echt luxe is geworden. Mijn nichtjes en neefjes worden niet meer voorgelezen zoals mijn zus en ik werden voorgelezen. Ze bladeren wel in prentenboeken, kijken naar de prentjes, maar de mama of papa die naast jou komt zitten en samen woorden benoemt, gebeurt nog zelden.

    Op de boekenbeurs was er dit jaar bijzonder veel aandacht voor voorlezen. Tijdens de Teacher’s Day waren er verschillende schrijvers en uitgevers die het belang van voorlezen aangaven. In Nederland worden er projecten opgestart in het onderwijs om meer voor te lezen of tijd te maken om voor te lezen. Ook Edward van de Vendel schrijft speciaal boekjes om voor te lezen en ook hij benadrukte het belang van voorlezen.

    Als aspirant – leerkracht gaf ik Nederlands in de eerste graad, daar wordt de nadruk nog gelegd op lezen en genietend lezen. Toen ik aan de leerlingen vroeg of ze in stilte wouden lezen of voorgelezen worden, kozen ze resoluut voor voorlezen. Ze wouden ook graag aan elkaar voorlezen. Veel leerkrachten denken dat wanneer je voorleest de leerlingen niet meer opletten, maar dit is zeker en vast niet zo. De leerlingen kunnen wel genieten van het voorlezen.

    Het is jammer dat er op scholen – en dan vooral de secundaire scholen – niet meer tijd wordt gemaakt om voor te lezen. Het programma zit zo vol dat voorlezen of zelfs ontspannend lezen thuis moet gebeuren. Hoe mooi zou het wel niet zijn, mocht er bijvoorbeeld op vrijdag een uur worden vrijgemaakt om te lezen of zelfs voorlezen?
    Wanneer ik zelf voor de klas sta, ga ik zeker en vast proberen om lezen en voorlezen te promoten. Voorlezen is voor elk kind een voorrecht!

  5. Beste meneer Van den Branden

    Zoals u beschrijft in uw blogbericht is voorlezen heel belangrijk voor kinderen, toch merk ik dat dit steeds minder wordt gedaan. Ikzelf werd thuis nooit voorgelezen, en ik vind dit zeer jammer. Het is niet alleen goed voor de woordenschatontwikkeling, maar ook de band met degene die voorleest wordt sterker. Je leert ook je fantasie te gebruiken, zeker in de beginfase als je nog niet veel woorden kent, en je leert ook van even stil te zitten en aandachtig te luisteren naar iemand. Ik ben echter geen uitzondering: vandaag de dag worden kinderen nog zelfden voorgelezen. Ze bladeren wel in prentenboeken, om te kijken naar de prentjes die erin staan, maar de ouders zitten niet meer naast hen, en de benoemingen van verscheidene zaken worden ook niet meer vermeld.

    Dit jaar kregen wij, de laatstejaarsstudenten Nederlands, de kans om op de boekenbeurs te helpen. Daar was er dit jaar bijzonder veel aandacht voor voorlezen. Tijdens de Teacher’s Day waren er verschillende schrijvers en uitgevers die het belang van voorlezen aangaven. In Nederland worden er projecten opgestart in het onderwijs om meer voor te lezen en om tijd te maken om voor te lezen. Ook Edward van de Vendel schrijft speciaal boekjes om voor te lezen en ook hij benadrukte het belang van voorlezen.

    Het is jammer dat er op scholen – en dan vooral de secundaire scholen – niet meer of amper tijd wordt gemaakt om voor te lezen. De leerplannen zitten zo vol, dat lezen voornamelijk thuis moet gebeuren. Het is dan ook zo dat leerlingen lezen als een opdracht gaan beschouwen, en het ontspannend lezen, puur voor het plezier, niet meer kennen. Hoe mooi zou het niet zijn, mocht er op vrijdag een uur worden vrijgemaakt om te lezen of voor te lezen? Ikzelf ben een les Engels begonnen met een stukje voor te lezen uit Harry Potter, de leerlingen vonden het geweldig. Ik had niet het idee dat ze met andere zaken bezig waren, ze lette echt wel op. Het zou ook een mooi idee zijn om elk eerste lesuur een klein stukje voor te lezen van een boek. Zo kan het op het einde van een jaar of zelfs semester uit zijn. Leerlingen leren zo opnieuw te genieten van een boek.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s