Pesten bestrijden op school: yes, we can!

Ketnet toonde vorige week op het Antipestival massaal 4 stippen tegen pesten. En massaal is hier het woord: om pesten op school tegen te gaan, heb je een massa nodig. Een massa mensen die benadrukken dat pesten niet oké is, en die opkomen voor het slachtoffer en tegen de pester.

move tegen pesten

Het KIVA-programma, ontwikkeld in Finland, gaat van dat principe uit. Wetenschappelijk onderzoek in Finland, Nederland, Italië en het Verenigd Koninkrijk toonde ondertussen aan dat het een effectieve aanpak van pesten op school is. Hoe ziet die totaalaanpak er precies uit?

– Het KIVA-programma gaat ervan uit dat “bijstaanders” (dus zij die getuige zijn van pestgedrag) een cruciale rol spelen. Pesten gaat dus niet alleen over een gepeste leerling en een pester: het is de houding en het gedrag van de omstaanders die cruciaal zijn voor de preventie én het oplossen van pestproblemen. Uit het onderzoek blijkt immers dat de steun van meelopers en de passiviteit van buitenstaanders ertoe bijdragen dat pesters sterker staan dan slachtoffers. Dit is iets dat KiVa probeert te veranderen door een positieve verandering in het gedrag van de hele groep na te streven. Het doel is dat meer en meer leden van de groep laten zien dat ze tegen pesten zijn en dat ze slachtoffers steunen. Dit kan ertoe leiden dat de opbrengst voor pesters vermindert en daarmee samenhangend hun motivatie om te pesten. KiVa beoogt daarom een cultuurverandering in de hele groep te bereiken. De groep vormt het probleem, maar biedt ook mogelijkheden tot oplossing.  Leerkrachten kunnen daarbij als rolmodel fungeren en tegenwicht bieden als leerlingen pesten leuk of acceptabel vinden

–- Daarom wordt binnen het schoolteam een groep van minimaal 3 KIVA-leerkrachten getraind in het aanpakken van pestsituaties: als er zich een pestsituatie voordoet (en dit bijvoorbeeld gemeld wordt door een van de omstaanders), dan stelt zo’n expert-leerkracht samen met de klastitularis een steungroep samen. Van die steungroep maken de pester en omstaanders deel uit. Via een combinatie van individuele gesprekken en groepsdiscussies wordt ontleed waarom de pester pest en vooral welke positieve acties naar de gepeste kunnen genomen worden om het leed te verlichten. Het ontleden van de oorzaken van het pestgedrag is erg belangrijk: voor veel pesters is pesten immers een manier om iets te bekomen (prestige, zelfrespect….): het is dan ook belangrijk dat de leerkrachten zicht krijgen op mogelijkheden om de pester zich beter in zijn vel te laten voelen zonder te hoeven pesten. Het is ook cruciaal dat de omstaanders hun actieve rol in het bestrijden van pestgedrag echt opnemen, en dus mee deel uitmaken van het toewerken naar een oplossing.

– Dat impliceert dat het bestrijden van pestgedrag niet mag opgesloten worden in een kort “project” (naar aanleiding van een Ketnet-actie), maar moet doorstoten naar de realiteit van elke dag. In het KIVA-programma wordt bijvoorbeeld met de klasgroep nagedacht over dagelijkse leefregels in de klas en op de speelplaats, en wordt elk daadwerkelijk voorval van pestgedrag meteen opgevolgd zodat het geleerde in de echte praktijk kan worden omgezet.

– De expert-leerkrachten dragen een fluohesje tijdens bewakingsmomenten zodat ze zeer goed zichtbaar zijn en zijn ook vlot bereikbaar via het internet. Op school wordt zeer zichtbaar gemaakt (via posters aan de muren) dat de school pestgedrag wil voorkomen en dat de medewerking van iedereen daarvoor nodig is. Ook de ouders worden in het programma betrokken: ze worden ingelicht over de werking van het programma, over het belang van communicatie en openheid, en worden betrokken bij het oplossen van conflicsituaties.

De resultaten van het KIVA-project zijn erg hoopgevend, zo blijkt uit diverse studies in zogenaamde Randomized Contolled Trials, waarbij experimentscholen met controlescholen worden vergeleken: niet alleen daalt het volume aan pestgedrag aanzienlijk, maar bovendien stijgt het welbevinden van veel leerlingen op de school. En niet te vergeten: heel veel leerlingen zijn sociaal vaardiger geworden, weerbaarder en sterker in het opkomen voor de zwaksten in de schoolomgeving. Heel veel leerlingen worden zich ervan bewust dat IEDEREEN betrokken partij is bij pestgedrag in je onmiddellijke omgeving. Niet reageren is toestemmen. En dat zijn duurzame lessen die leerlingen voor de rest van hun leven meedragen. Het is dus maar te verhopen dat steeds meer scholen de weg naar KIVA vinden en antipestivals ooit overbodig worden….

 

 

 

Advertenties

One thought on “Pesten bestrijden op school: yes, we can!

  1. Ik ben leerkracht en als ik schrijf over pesten wil ik daar vooral uit leren en niet direct oplossen.
    Ik wil eerst leren omdat ik dan inzicht krijg in het groepsgebeuren en de groep dingen kan bijbrengen die ik anders niet zou weten als ik het zelf zou oplossen met een fluo-jasje.

    Wat is pesten? Wat gebeurt er bij pestgedrag? Ik heb me lang geleden al afgevraagd waarom de kinderen pesten en wie gepest wordt, waarom en wat er dan gebeurt…. ik wil geen algemeen beeld schetsen… ik heb enkel vragen uit wat ik zelf ervaar….
    Maar wat ik duidelijk wil stellen is dat ik geen oordeel heb op pestgedrag… dat ik enkel kijk wat de situatie is en hoe we die kunnen innoveren….
    Meestal is het iemand die niet past in de groep: hij is stiller, niet weerbaar, niet sociaal volgens de normen, ziet er anders uit, is soms minder rijk, slim, mooi of iets anders dan de groepsnorm…. Waarom organiseert de groep dan actie? Omdat ze verandering willen … op zich is dat een goed teken maar de manier waarop gepest wordt is niet in orde…. ik denk dat de groep het anders zijn wil aanklagen….
    dus wie pak je aan? De pesters ? Diegene die gepest wordt? De toeschouwers? Waar gebeurt het opruimen van het pesten? Door iemand buiten de klas of iemand binnen de klas? En zorg je ook voor diegene die zich laat pesten? krijgt die weerbaarheidsoefeningen? Wordt iets gedaan aan zijn situatie? Kan hij vrijuit spreken? Gebeurt het opruimen in de klas zelf of op de speelplaats?
    En dan is er nog die ene vraag: wat haalt een groep er uit om iemand te gaan pesten? Daar moet een voordeel in zitten…. maar wat is dat voordeel?
    En wat is het aandeel van toeschouwers? Waarom kijken die toe? Ze willen in mijn ogen zich ervan verzekeren dat ze er goed aan doen om in de groep de normen te volgen omdat ze anders uit de groep worden gezet zoals ze zien tijdens het pesten…
    Ik geloof niet in fluo-dragende ordehandhavers, toch niet in het schoolsysteem… dat is in wezen het oplossen met een pleister terwijl de wonde intern nog niet geheeld is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s