30 onderwijsexperts over 30 maatregelen die het onderwijs er bovenop kunnen helpen

Hoe krijgen we ons Vlaams onderwijs er weer echt bovenop? Geïnspireerd door The New York Times schotelde de krant De Morgen 30 concrete maatregelen aan een dertigtal onderwijsexperten voor, met de vraag die maatregelen te beoordelen op 2 criteria: (a) de effectiviteit van de maatregel om de onderwijskwaliteit op te krikken, en (b) de kost om het voorstel in te voeren. Zelf deed ik niet mee, maar ik las het artikel met de resultaten wel met veel interesse.

Twee maatregelen sprongen er stevig uit als het meest beloftevol: (1) Organiseer bijlessen in kleine groepen en (2) Intensieve begeleiding voor startende leraren. De nummer 1 vind ik in veel opzichten opzienbarend. Ik begrijp waar dit vandaan komt: er is inderdaad empirische evidentie dat tutoring in kleine groepen – mits goed afgestemd op wat er in de reguliere klas gebeurt – positieve effecten kan hebben. In de befaamde reviewstudie van Dietrichson et al. (2021) naar de impact van maatregelen op het onderwijssucces van sociaal kwetsbare leerlingen blijkt tutoring in kleine groepen voor deze leerlingen een gemiddeld sterk positief effect te hebben (al wijzen de auteurs wel op het feit dat er stevige variatie in de effecten van individuele studies zit). In de Teaching and Learning Toolkit van EEF neemt “One to one tuition” qua impact plaats 9 in (+5 maanden leerwinst).

De maatregel is echter zeer duur. Bijna 30% van onze vijftienjarige leerlingen haalde in PISA 2025 het basisniveau begrijpend leesvaardigheid niet: als die allemaal intensieve bijlessen in kleine groepen moeten krijgen, lopen de kosten hoog op. Bovendien is het van het grootste belang dat die bijlessen gegeven worden door bekwame leraren. Terug naar Dietrichson: de auteurs geven aan dat het de kwaliteit van de interactie is die het verschil maakt. We vinden momenteel niet voldoende leraren om alle leerlingen alle vakken in het reguliere curriculum te laten volgen: waar gaan we in godsnaam de bekwame leraren vinden voor al die bijlessen? En ten slotte, fundamenteel is er iets in de maatregel dat me stoort: als het opkrikken van de kwaliteit van het Vlaamse onderwijs vooral moet gevonden worden in bijlessen in kleine groepen, dan impliceert dat dat structurele maatregelen die de kwaliteit van het reguliere onderwijs in de gewone klassen viseren, blijkbaar minder krachtig worden bevonden.

In dat opzicht is het opmerkelijk dat “voer een kennisrijk curriculum in” niet tot de lijst behoorde die de redactie van De Morgen aan de experten voorschotelde. Dat is nochtans DE maatregel die de Vlaamse regering naar voor schuift. Ook de top 8 van de meest krachtige, onderzoeksgebaseerde maatregelen in de Teaching and Learning Toolkit komt nauwelijks in de lijst terug. In die top 8 komen onder andere investeren in de verhoging van de kwaliteit van mondelinge interactie in de reguliere klas, investeren in de metacognitieve competenties van leerlingen, invoeren van cooperative learning, het opvoeren van de kwaliteit van leesonderwijs en van feedback in de reguliere klas, en “peer tutoring” (die bij Dietrichson et al. ook sterk scoorde) voor.

Dat neemt uiteraard niet weg dat het een interessante denkoefening was. De experten zijn het er, net als in The New York Times,  over eens dat er geen mirakelmaatregel is die alles oplost, dat een combinatie van weloverdachte maatregelen nodig is, en dat startende leerkrachten veel beter moeten ondersteund worden (nummer 2 in de rangschikking van De Morgen). Daar ben ik het roerend mee eens.

Een gedachte over “30 onderwijsexperts over 30 maatregelen die het onderwijs er bovenop kunnen helpen”

Geef een reactie