Gelijke onderwijskansen bevorderen? 10 aanbevelingen van de OESO

Hoe gelijke onderwijskansen bevorderen? Hoe de sociale kloof in schoolprestaties overbruggen en ongekwalificeerde uitstroom van sociaal kwetsbare leerlingen tegengaan? Op basis van haar eigen PISA-data  en een resem analyses van ander internationaal onderzoek publiceerde de OESO het rapport “Equity and Quality in Education: Supporting disadvantaged students” (2012). De titel spreekt boekdelen. Het analysewerk van de OESO levert 10 aanbevelingen op voor het verkleinen van de sociale kloof in ons onderwijs én het verhogen van de algehele kwaliteit ervan: 5 op het niveau van de school, en 5 op het niveau van het onderwijssysteem.

Aanbevelingen op schoolniveau

1. Versterk het schoolleiderschap van scholen met een sociaal kwetsbare leerlingpopulatie

Directies van scholen met veel sociaal kwetsbare leerlingen zouden de kans moeten krijgen om gerichte navormingen en trainingsprogramma’s te volgen over de specifieke uitdagingen waarmee deze scholen geconfronteerd worden. Netwerken van directies van deze scholen moeten opgezet worden, zodat er veel uitwisseling tot stand kan komen.

2. Creëer een veilig schoolklimaat en een stimulerende leeromgeving

Kansarme leerlingen moeten kunnen leren in een zeer kansrijke omgeving. Goede, warme relaties tussen leerkrachten en leerlingen zijn cruciaal. Een leerlingenmonitoraat dat leerlingen persoonlijk opvolgt en begeleidt in hun ontwikkeling kan een verschil maken. Het evaluatiesysteem moet breed, permanent, en diagnostisch uitgebouwd zijn.  Bruggen tussen school en buitenwereld (bv. door werkplekleren, buitenschools leren, stages e.d.) kunnen het leren zinvoller, rijker en interessanter maken. Mentoren van leerlingen kunnen ook van buiten de school komen (bv. afgestudeerden uit dezelfde sociale gemeenschap)

3. Ondersteun de leerkrachten in deze scholen

Op deze scholen is het volgens de OESO noodzakelijk dat leerkrachten veel kansen tot nascholing krijgen aangeboden en alle beginnende leraren een startersbegeleiding krijgen. Het is volgens de OESO zelfs wenselijk dat overwogen wordt om deze leerkrachten extra te betalen of andere ‘incentives’ te geven om ervoor te zorgen dat het typische leerkrachtenverloop in deze scholen ingeperkt wordt en er kan gewerkt worden aan onderwijskwaliteit op een stabiele, duurzame manier.

4. Waarborg onderwijs van hoge kwaliteit

Hoge leerkrachtverwachtingen zijn cruciaal. De leeromgeving mag niet verarmen. Een leerlinggerichte manier van lesgeven moet gecombineerd worden met een brede evaluatie van leerlingcompetenties, zodat gedifferentieerd kan worden ingespeeld op de mate waarin leerlingen die nieuwe competenties oppikken.

5. Haal de banden aan met ouders en gemeenschap

De ouders van sociaal kwetsbare leerlingen hebben het vaak moeilijk (om allerlei redenen) om de schoolloopbaan van hun kinderen actief op te volgen. De school moet proberen om ouders direct en laagdrempelig te benaderen, buurtbewoners en leden van dezelfde sociale gemeenschap betrekken in het schoolleven en hen mee inschakelen om bepaalde ouders te bereiken.

Aanbevelingen op systeemniveau

1. Schaf zittenblijven af

Volgens de OESO is zittenblijven “costly and ineffective in raising educational outcomes”. Alternatieve aanpakken moeten focussen op differentiatie binnen de klas en preventie van leerproblemen. Schoolteams moeten zittenblijven fundamenteel in vraag stellen, maar ze moeten door de overheid ook voldoende ondersteund worden om dit waar te maken. Scholen moeten dus voldoende middelen krijgen om die gedifferentieerde ondersteuning aan leerlingen te bieden.

2. Stel studiekeuze uit tot de hogere graden van het secundair onderwijs

Een vroege opsplitsing van het onderwijsaanbod in allerlei studierichtingen levert vaak studierichtingen op waarbinnen leerlingen van sociaal kwetsbare gezinnen samenstromen en de verwachtingen van leerkrachten al snel dalen.  Een brede algemene vorming voorkomt een systeem waarbij leerlingen te snel op basis van niveau worden gesegregeerd en er ‘zwakke’ richtingen ontstaan.  In het hoger secundair onderwijs waar verschillende studierichtingen recht kunnen doen aan de interesses van leerlingen, moeten leerlingen flexibel keuzes kunnen maken, zodat ze toch nog relatief makkelijk naar andere richtingen kunnen overspringen indien nodig.

3. Probeer segregatie van schoolbevolkingen tegen te gaan

De OESO is geen absolute voorstander van de volledig vrije schoolkeuze.  De schoolkeuze van de ouders zou geïntegreerd moeten worden in een systeem dat evenwichtige schoolpopulaties tot stand brengt en zware segregatie van bepaalde leerlinggroepen tegengaat. Scholen moeten aan sociaal kwetsbare ouders meer en betere informatie bieden over het onderwijssysteem en de opties die ze hebben.

4. Geef scholen met een bepaalde leerlinginstroom een aangepaste financiering

Scholen moeten een gedifferentieerde financiering krijgen al naargelang de kenmerken van de leerlinginstroom. De overheid moet ook voldoende financiële middelen  investeren in de participatie van ELK kind in het kleuteronderwijs.

5.  Creëer diverse trajecten die tot afstuderen leiden

Op het niveau van de tweede en derde graad secundair onderwijs moeten diverse trajecten tot een diploma kunnen leiden (bv. ook trajecten met meer werkplekleren en bedrijfsstages). Het beroepssecundair onderwijs moet versterkt en verrijkt worden, en vlotte overgangen tussen de verschillende studierichtingen moeten gewaarborgd zijn. Op dit niveau kunnen individuele leerlingbegeleiding, monitoring en coaching een groot verschil maken, dus daarin moet de overheid voldoende middelen investeren.  Middelen die zichzelf nadien dubbel en dik terugbetalen.

Download zelf het OESO-rapport:

http://www.oecd.org/edu/school/50293148.pdf

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s